James C. Kaufman – Kreatywność

W znakomitej serii APS “Homo Creator”, pod nadzorem naukowym prof. M. Karwowskiego, ukazała się kolejna książka, która powinna znaleźć się na półkach wszystkich zainteresowanych tą dziedziną wiedzy. James Kaufman, autor “Kreatywności” (ja bym jednak przetłumaczył tytuł na “Twórczość”), to bardzo płodny w ostatnim czasie psycholog amerykański, pracujący w California State University w San Bernardino, autor i redaktor wielu znanych prac z zakresu twórczości (m.in. wraz z R. Sternbergiem zredagował “The Cambridge Handbook of Creativity”, 2010). Rekomendowana książka powstała w serii mini-podręczników “Psych 101” i jest prawdziwą “pigułką” naukową. Autor w syntetycznych ujęciach przedstawia główne zagadnienia związane z twórczością i kreatywnością, zasadniczo według czterech głównych aspektów tego zjawiska (od definicji twórczości, przez teorie, osobowość twórczą, związek kreatywności z szaleństwem, aż po problemy rozpoznania potencjału twórczego). Na każdej stronie autor przywołuje dziesiątki badań i cytatów, w zasadzie cała książka jest relacją z tego, co i kto coś zbadał (na 197 stron aż 36 to spis literatury cytowanej!). Oczywiście, dominuje tu psychologiczny, a nawet psychologistyczny punkt widzenia – pedagog znajdzie niewiele odniesień do dylematów nauczania twórczości. W moim przekonaniu dobrym tytułem tej książki byłby tytuł “Kreatywność. Ujęcie poznawcze”, albowiem autor w zasadzie nie odbiega od problematyki poznawczej w badaniach nad twórczością. I to w książce, która ma ambicje być podręcznikiem akademickim, może być uznane za jego wadę. Kaufman na przykład twierdzi, s. 20, że wielcy mędrcy i wcześni psychologowie począwszy od Platona i Freuda, a na Wygotskim kończąc, nie badali kreatywności tylko o niej “rozmyślali”. Nie zgadzam się z tym sądem, bo według mnie oni twórczość, owszem, badali, lecz innymi metodami niż testy, a ich teorie w ten sposób powstałe – na zasadzie “rozmyślań” – mają ciągle określoną wartość naukową, może nawet większą niż teorie tych, którzy twórczość dzisiaj wyłącznie “badają”, a rzadziej o niej “rozmyślają”. Zresztą kontrowersji w książce Kaufmana jest dużo więcej, ale to tym lepiej dla jej lektury i czytelników. Tym bardziej, że tok narracji jest ciekawy, zawiera wiele anegdot biograficznych i świadczy o myśleniu autora o czytających studentach. No i wiedza autora o tym, co pisze, jest kolosalna! W rezultacie otrzymaliśmy ważną książkę z psychologii twórczości jednego z najbardziej znanych w tej dziedzinie autorów, co na pewno wzbogaci nie tak znów długą półkę publikacji z tego zakresu. Na pewno praca ta jest niezbędna jako źródło informacji o wszelkich badaniach nad twórczością dla magistrantów i doktorantów, którzy poszukują nowszych inspiracji. I jako taka zasługuje na szczerą rekomendację. Lektura bardzo konieczna!

K.J. Szmidt

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *