Stanisław Leon Popek, Psychologia twórczości plastycznej

Stanisław Leon Popek, Psychologia twórczości plastycznej, Oficyna Wydawnicza “Impuls”, Kraków 2010, stron 489, cena 49,80 zł.

Oto jeden z najbardziej zasłużonych dla polskiej psychologii twórczości badacz, a także praktykujący artysta, wydał pracę sumującą Jego wieloletnie badania naukowe i biograficzne. Anons wydawcy poniżej.

Książka “Psychologia twórczości plastycznej” jest pierwszą pozycją naukową z tego zakresu w Polsce. Zbudowana jest z trzech części: część I obejmuje teoretyczne podstawy twórczości plastycznej w świetle głównych nurtów psychologii XX w. i teorii psychopatologicznej, psychoanalizy i psychologii głębi, psychologii poznawczej, humanistycznej i interakcyjnej.
Autor wychodzi z założenia, że każda z wymienionych teorii wyjaśnia w jakimś stopniu istotę i mechanizmy procesu twórczego, uwarunkowania osobowościowe i społeczne, ale ani jedna z nich nie może pretendować do miana teorii uniwersalnej.
Część I-szą kończy prezentacja stanowiska holistycznego (teorii interakcyjnej), traktowanego jako hipotetyczna podstawa do dalszych badań.
Część II-ga to efekt 30-letnich badań empirycznych, prowadzonych osobiście przez autora, obejmujących fazy i etapy rozwoju twórczości plastycznej dzieci i młodzieży, zjawisko kryzysu w okresie fizjoplastyki, próby przezwyciężenia tych zahamowań, a także analizę typologiczną procesu twórczego. Łącznie autor przebadał ponad 25 tysięcy wytworów dzieci od 2 r.ż., młodzieży do 20 r.ż.
Część III-cia to analiza podstawowych funkcji twórczości plastycznej w ujęciu człowieka (edukacyjnej, projekcyjnej, terapeutycznej).
Całość ilustrowana przykładami reprodukcji dzieł sztuki i prac dzieci i młodzieży. Podejście teoretyczne, badania eksperymentalne czynią z tej monografii pracy oryginalną dla nauki, a także ważną dla praktyki pedagogicznej.
Praca oparta jest na realizacji własnego wieloletniego programu badawczego (30 lat). Było to możliwe dzięki profesjonalnemu przygotowaniu Autora w dziedzinie psychologii i plastyki. Badania i analiza materiałów empirycznych pochłonęły przez te 30 lat tysiące godzin. Była to praca oparta na samosterowności i realizacji własnej pasji poznawczej, bez jakiegokolwiek wsparcia finansowego ze strony uczelni, czy sponsorów prywatnych.

Spis treści powinien zaciekawić wielu Czytelników:

Wstęp

Część I – Teoretyczne podstawy mechanizmów twórczości plastycznej

1. Plastyka jako dziedzina twórczości

Człowiek jako istota twórcza
Twórczość – kryteria i kategorie twórczości plastycznej
Plastyka jako język wypowiedzi i społecznej komunikacji

2. Osobowościowe uwarunkowania twórczości plastycznej

Wprowadzenie
Psychopatologiczne poglądy na genezę twórczości plastycznej
Twórczość plastyczna w świetle psychologii głębi
Próby wyjaśnienia genezy twórczości plastycznej na podstawie teorii samorealizacji osobowości
Badania empiryczne nad osobowością twórczą plastyków
Modele psychiki ludzkiej
Twórczość plastyczna w świetle psychologii poznawczej
Wybitni intelektualiści jako twórcy dzieł plastycznych
Wpływ różnic indywidualnych na twórczość plastyczną
Systemowe ujęcie uzdolnień plastycznych na podstawie modeli interakcyjnych
Wprowadzenie
Teorie systemów i ich wpływ na ujmowanie koncepcji psychiki ludzkiej
Wpływ modeli interakcyjnych na pojmowanie struktury uzdolnień plastycznych

Część II – Rozwój twórczości plastycznej dzieci i młodzieży

1. Rys historyczny badań nad twórczością plastyczną dzieci i młodzieży

2. Plastyka dzieci i młodzieży jako twórczość artystyczna

3. Okresy i fazy w twórczości plastycznej dzieci i młodzieży

Wprowadzenie
Okresy i fazy rozwoju twórczości plastycznej dzieci i młodzieży – synteza wybranych poglądów
Rozwój kolorystyki w twórczości plastycznej dzieci i młodzieży w świetle dotychczasowych poglądów
Psychospołeczne uwarunkowania kryzysów w twórczości plastycznej młodzieży w świetle dotychczasowego piśmiennictwa

4. Dotychczasowe metody analizy wytworów plastycznych

5. Problemy, hipotezy i metody własnych badań

Problemy i hipotezy badawcze
Metody badań własnych i ich charakterystyka
Zakres i populacja osób badanych

6. Psychologiczna analiza i charakterystyka formy i treści wypowiedzi plastycznych dzieci i młodzieży na podstawie własnych badań empirycznych

Bazgroty dzieci w wieku poniemowlęcym
Twórczość plastyczna dzieci wieku przedszkolnego
Twórczość plastyczna dzieci młodszego wieku szkolnego
Twórczość plastyczna dzieci w średnim i starszym wieku szkolnym

7. Analiza kryzysu w twórczości plastycznej dzieci i młodzieży

Istota i objawy zjawisk kryzysowych
Czynniki warunkujące zjawisko kryzysu w twórczości plastycznej dzieci i młodzieży
Próby przezwyciężania kryzysu twórczości plastycznej dzieci i młodzieży w praktyce szkolnej

8. Próby określenia typologii postaw twórczych na podstawie analizy materiałów z badań empirycznych

Wprowadzenie
Analiza wyników badań empirycznych
Refleksje końcowe

9. Wnioski

Część III – Funkcje twórczości plastycznej w życiu człowieka

1. Funkcje rozwojowo-edukacyjne w twórczości plastycznej

Funkcja – znaczenie pojęcia
Edukacyjna funkcja twórczości plastycznej

2. Twórczość plastyczna jako projekcja osobowości

Wprowadzenie
Ekspresja a twórczość plastyczna
Projekcja jako metoda badania w psychologii
Projekcja twórcza
Struktura wytworów plastycznych a język projekcji
Struktura wytworu plastycznego (S. Popek 1999)
Analiza projekcyjnych wyznaczników w wybranych testach rysunkowych
Ekspresja plastyczna dzieci jako informacja projekcyjna

3. Twórczość plastyczna w psychoterapii

Wprowadzenie
Twórczość plastyczna w psychoterapii
“Psychoterapia” i pojęcia pokrewne
Terapia w procesie twórczości plastycznej w sytuacji indywidualnej i społecznej
Regulacyjna moc twórczości plastycznej
Przykładowe programy
Zakończenie

Literatura cytowana

Spis tabel

Warto, K.J. Szmidt

1 komentarz

  • Bardzo dobra, rzetelna praca naukowa prof. zw. dr. hab. Stanisława Popka. Wielokrotnie wykorzystałam wiedzę zawartą w tej książce w swoim życiu, zwłaszcza wychowując własne dziecko, ale też pracując jako nauczyciel plastyki w szkole podstawowej oraz wykładowca uniwersytecki. Pan profesor był promotorem mojej pracy magisterskiej z psychologii twórczości. Cenię Go bardzo, bardzo wysoko jako człowieka i jako naukowca. Od lat jestem Mu wdzięczna za naukę, która niezmiernie ułatwiała mi pracę zawodową oraz pozwoliła uniknąć wielu możliwych błędów wychowawczych. Moje dziecko obecnie również korzysta z tej wiedzy. Czy to nie wspaniałe, że myśl jednego człowieka może mieć taki wpływ nie tylko na współczesnych, ale promieniować też na kolejne pokolenia? Panie profesorze, gdziekolwiek Pan jest – dziękuję!

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *