Stanisław Leon Popek, Psychologia twórczości plastycznej

Stanisław Leon Popek, Psychologia twórczości plastycznej, Oficyna Wydawnicza “Impuls”, Kraków 2010, stron 489, cena 49,80 zł.

Oto jeden z najbardziej zasłużonych dla polskiej psychologii twórczości badacz, a także praktykujący artysta, wydał pracę sumującą Jego wieloletnie badania naukowe i biograficzne. Anons wydawcy poniżej.

Książka “Psychologia twórczości plastycznej” jest pierwszą pozycją naukową z tego zakresu w Polsce. Zbudowana jest z trzech części: część I obejmuje teoretyczne podstawy twórczości plastycznej w świetle głównych nurtów psychologii XX w. i teorii psychopatologicznej, psychoanalizy i psychologii głębi, psychologii poznawczej, humanistycznej i interakcyjnej.
Autor wychodzi z założenia, że każda z wymienionych teorii wyjaśnia w jakimś stopniu istotę i mechanizmy procesu twórczego, uwarunkowania osobowościowe i społeczne, ale ani jedna z nich nie może pretendować do miana teorii uniwersalnej.
Część I-szą kończy prezentacja stanowiska holistycznego (teorii interakcyjnej), traktowanego jako hipotetyczna podstawa do dalszych badań.
Część II-ga to efekt 30-letnich badań empirycznych, prowadzonych osobiście przez autora, obejmujących fazy i etapy rozwoju twórczości plastycznej dzieci i młodzieży, zjawisko kryzysu w okresie fizjoplastyki, próby przezwyciężenia tych zahamowań, a także analizę typologiczną procesu twórczego. Łącznie autor przebadał ponad 25 tysięcy wytworów dzieci od 2 r.ż., młodzieży do 20 r.ż.
Część III-cia to analiza podstawowych funkcji twórczości plastycznej w ujęciu człowieka (edukacyjnej, projekcyjnej, terapeutycznej).
Całość ilustrowana przykładami reprodukcji dzieł sztuki i prac dzieci i młodzieży. Podejście teoretyczne, badania eksperymentalne czynią z tej monografii pracy oryginalną dla nauki, a także ważną dla praktyki pedagogicznej.
Praca oparta jest na realizacji własnego wieloletniego programu badawczego (30 lat). Było to możliwe dzięki profesjonalnemu przygotowaniu Autora w dziedzinie psychologii i plastyki. Badania i analiza materiałów empirycznych pochłonęły przez te 30 lat tysiące godzin. Była to praca oparta na samosterowności i realizacji własnej pasji poznawczej, bez jakiegokolwiek wsparcia finansowego ze strony uczelni, czy sponsorów prywatnych.

Spis treści powinien zaciekawić wielu Czytelników:

Wstęp

Część I – Teoretyczne podstawy mechanizmów twórczości plastycznej

1. Plastyka jako dziedzina twórczości

Człowiek jako istota twórcza
Twórczość – kryteria i kategorie twórczości plastycznej
Plastyka jako język wypowiedzi i społecznej komunikacji

2. Osobowościowe uwarunkowania twórczości plastycznej

Wprowadzenie
Psychopatologiczne poglądy na genezę twórczości plastycznej
Twórczość plastyczna w świetle psychologii głębi
Próby wyjaśnienia genezy twórczości plastycznej na podstawie teorii samorealizacji osobowości
Badania empiryczne nad osobowością twórczą plastyków
Modele psychiki ludzkiej
Twórczość plastyczna w świetle psychologii poznawczej
Wybitni intelektualiści jako twórcy dzieł plastycznych
Wpływ różnic indywidualnych na twórczość plastyczną
Systemowe ujęcie uzdolnień plastycznych na podstawie modeli interakcyjnych
Wprowadzenie
Teorie systemów i ich wpływ na ujmowanie koncepcji psychiki ludzkiej
Wpływ modeli interakcyjnych na pojmowanie struktury uzdolnień plastycznych

Część II – Rozwój twórczości plastycznej dzieci i młodzieży

1. Rys historyczny badań nad twórczością plastyczną dzieci i młodzieży

2. Plastyka dzieci i młodzieży jako twórczość artystyczna

3. Okresy i fazy w twórczości plastycznej dzieci i młodzieży

Wprowadzenie
Okresy i fazy rozwoju twórczości plastycznej dzieci i młodzieży – synteza wybranych poglądów
Rozwój kolorystyki w twórczości plastycznej dzieci i młodzieży w świetle dotychczasowych poglądów
Psychospołeczne uwarunkowania kryzysów w twórczości plastycznej młodzieży w świetle dotychczasowego piśmiennictwa

4. Dotychczasowe metody analizy wytworów plastycznych

5. Problemy, hipotezy i metody własnych badań

Problemy i hipotezy badawcze
Metody badań własnych i ich charakterystyka
Zakres i populacja osób badanych

6. Psychologiczna analiza i charakterystyka formy i treści wypowiedzi plastycznych dzieci i młodzieży na podstawie własnych badań empirycznych

Bazgroty dzieci w wieku poniemowlęcym
Twórczość plastyczna dzieci wieku przedszkolnego
Twórczość plastyczna dzieci młodszego wieku szkolnego
Twórczość plastyczna dzieci w średnim i starszym wieku szkolnym

7. Analiza kryzysu w twórczości plastycznej dzieci i młodzieży

Istota i objawy zjawisk kryzysowych
Czynniki warunkujące zjawisko kryzysu w twórczości plastycznej dzieci i młodzieży
Próby przezwyciężania kryzysu twórczości plastycznej dzieci i młodzieży w praktyce szkolnej

8. Próby określenia typologii postaw twórczych na podstawie analizy materiałów z badań empirycznych

Wprowadzenie
Analiza wyników badań empirycznych
Refleksje końcowe

9. Wnioski

Część III – Funkcje twórczości plastycznej w życiu człowieka

1. Funkcje rozwojowo-edukacyjne w twórczości plastycznej

Funkcja – znaczenie pojęcia
Edukacyjna funkcja twórczości plastycznej

2. Twórczość plastyczna jako projekcja osobowości

Wprowadzenie
Ekspresja a twórczość plastyczna
Projekcja jako metoda badania w psychologii
Projekcja twórcza
Struktura wytworów plastycznych a język projekcji
Struktura wytworu plastycznego (S. Popek 1999)
Analiza projekcyjnych wyznaczników w wybranych testach rysunkowych
Ekspresja plastyczna dzieci jako informacja projekcyjna

3. Twórczość plastyczna w psychoterapii

Wprowadzenie
Twórczość plastyczna w psychoterapii
“Psychoterapia” i pojęcia pokrewne
Terapia w procesie twórczości plastycznej w sytuacji indywidualnej i społecznej
Regulacyjna moc twórczości plastycznej
Przykładowe programy
Zakończenie

Literatura cytowana

Spis tabel

Warto, K.J. Szmidt

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *